O stworzeniach takich jak Bigfoot, potwór z Loch Ness, Yeti, Sasquatch czy Chupacabra słyszał chyba każdy z nas. Są to tylko niektóre z wielu tysięcy nieznanych współczesnej nauce gatunków zwierząt występujących na Ziemi. Dziedziną zajmującą się poszukiwaniem, opisywaniem i badaniem tych zwierząt - zwanych kryptydami - zajmuje się kryptozoologia.
Za ojców kryptozoologii uznaje się badaczy Ivana Sandersona i Bernarda Heuvelmansa. Ten pierwszy w latach czterdziestych XX wieku na łamach swoich artykułów prasowych i książek opisywał nieznane zwierzęta występujące w różnych regionach świata, drugi - wydał pierwszą książkę poświęconą w całości kryptozoologii, zatytułowaną “Na tropie nieznanych zwierząt”. W Polsce jednym z największych popularyzatorów kryptozoologii jest Tadeusz Oszubski, autor książki “Tajemnicze istoty” oraz serii artykułów, które ukazały się w wielu czasopismach i w Internecie.
Popularność kryptozoologii osiągnęła swoje apogeum pod koniec lat 70-tych. Było to spowodowane wzrostem zainteresowania różnymi rzeczami paranormalnymi, takimi jak zjawiska paranormalne, UFO, duchy i inne, a kryptozoologia była kojarzona właśnie w ten sposób, co doprowadziło do wielu niepotrzebnych przewartościowań i kojarzenia tej dziedziny ze zjawiskami paranormalnymi. Zainteresowanie kryptozoologią w latach 70-tych dało jednak również wiele pozytywnych rezultatów, na przykład wzmożenie badań i poszukiwań kryptyd i wiele wypraw badawczych.
Dziś, mimo iż kryptozoologia nadal częściowo znajduje się w “strefie wpływów” ufologii i innych dziedzin paranormalnych, zyskuje coraz większą wiarygodność, szczególnie przy odkrywaniu nowych gatunków zwierząt, które wcześniej znane były tylko kryptozoologom. Obecnie jesteśmy coraz bliżsi chwili, w której kryptozoologia zostanie uznana oficjalnie za dziedzinę nauki i część zoologii.
Do momentu oficjalnego uznania istnienia danego zwierzęcia przez naukę zwierzę określane jest mianem “kryptyda“. Kryptydy dzieli się na wodne (np Nessie, Morgawr), lądowe (np Itzcuintlipotzotli, Cigua) i powietrzne (np Tzuchinoko, Thunderbird). Czasami wyróżnia się także hominidy - czyli kryptydy człekokształtne. Zalicza się do nich Bigfoot’a, Yeti, Ałmysa, Sasquatcha, itd. Niektórzy badacze stosują również odrębną kategorię - kryptydy anomalne, w której umieszczają takie zwierzęta, których nie da się przypisac do którejś z wcześniej wymienionych kategorii (np Chupacabra, Tatzelwurm).
Również na terenie Polski żyło lub żyje co najmniej kilkanaście zwierząt, które możemy nazwać polskimi kryptydami. Na Pomorzu grasował pomórnik, nazywany kuzynem chupacabry (pomórnik zabijał zwierzęta gospodarskie, zostawiał na ich ciałach charakterystyczne ślady i pozbawiał je krwi), na kresach zamieszkiwał polski bigfoot zwany przez miejscowych “getzko”, a na Śląsku widziano kilka razy Tatzelwurma. Działające na terenie Polski organizacje badawcze wciąż sporadycznie otrzymują informacje o niezidentyfikowanych zwierzętach obserwowanych na terenie naszego kraju.